Tokom pregleda podataka platforme Dissidentby – digitalnog arhiva koji dokumentuje političku represiju u Belorusiji i čuva priče onih kojima je oduzeta sloboda – jedan slučaj posebno se izdvaja zbog približavanja sumornom jubileju: 3.000 dana u pritvoru.
Riječ je o Uladzislauu Vakulčiku iz Minska, koji je u martu 2026. godine navršio 48 godina. Prema dostupnim podacima, neprekidno se nalazi u pritvoru ili zatvoru od 12. marta 2018. godine. To znači više od osam godina bez slobode – razdoblje obilježeno ponovljenim sudskim odlukama, produženjima kazne i stalnim represivnim mjerama.
Njegova prvobitna zatvorska kazna iznosila je sedam godina zbog optužbi povezanih s drogama prema članu 328. Krivičnog zakona. Međutim, iako je tu kaznu već odslužio, i dalje ostaje iza rešetaka. Beloruske vlasti produžile su mu kaznu čak šest puta. Danas njegova ukupna kazna iznosi 16 godina i 3 mjeseca zatvora.
Vlasti ga terete za dva krivična djela: zlonamjerno nepoštovanje naredbi uprave zatvora prema članu 411. te nezakonitu trgovinu zabranjenim supstancama s namjerom prodaje prema stavu 2. člana 328. Kritičari režima upozoravaju da se takve pravne odredbe često koriste kao alat za produženje zatvora politički nepoželjnim osobama.
Posebnu težinu njegovom slučaju daju događaji iz 2020. godine, kada je učestvovao u protestima unutar kaznene kolonije. Vlasti su ga označile kao jednog od organizatora pobune i stavile ga u registar osoba pod pojačanim nadzorom. Upravo zbog tih nenasilnih činova otpora u koloniji Babrujsk ostaje pritvoren i nakon odsluženja izvorne kazne.
Vakulčik kaznu služi u Kaznenoj koloniji br. 9 u gradu Horki, na istoku Belorusije blizu ruske granice. Međunarodne organizacije za ljudska prava i bivši zatvorenici često taj objekat opisuju kao „zatvor unutar zatvora“.
Takve kolonije nasljeđe su sovjetskog sistema gulaga. Umjesto pojedinačnih ćelija, zatvorenici su smješteni u velikim barakama u kojima zajedno živi između 50 i 100 ljudi. Privatnost gotovo da ne postoji. Dnevni režim uključuje prisilan rad u industrijskim zonama, stroga ograničenja posjeta, paketa hrane i potrošnje novca, kao i vojničku disciplinu nad svakim pokretom.
U političkom kontekstu, takav sistem ne služi samo kažnjavanju, već i fizičkom i psihološkom iscrpljivanju. Kroz formalna pravila zatvorska uprava održava stalni pritisak, izolaciju i kontrolu s ciljem slamanja volje zatvorenika.
Zdravstveno stanje Uladzislaua Vakulčika izaziva dodatnu zabrinutost. Boluje od perforiranog čira na želucu. Godine 2020. hitno je prebačen iz zatvora u bolnicu, gdje su mu ljekari spasili život. Uprkos ozbiljnosti operacije, vraćen je u kaznenu ćeliju već 25 dana kasnije.
Njegov slučaj jedan je od najuvjerljivijih primjera kako beloruski represivni aparat djeluje i iza zatvorskih zidina. Za mnoge političke zatvorenike kazna ne predstavlja konačan rok, već otvoreni sistem stalnih produženja, disciplinovanja i ličnog uništenja.
Dok se Vakulčik približava svom 3.000. danu zatočeništva, njegovo ime ostaje simbol izdržljivosti – ali i snažan podsjetnik na cijenu političkog neslaganja u današnjoj Belorusiji.
